پس از رحلت پیامبر گرامی اسلام (ص) مهمترین بحثی که در جامعه نو پای اسلامی مطرح شد موضوع خلافت و جانشینی رسول خدا (ص) بود . گروهی بر اساس آراء  بعضی بزرگان صحابه پیامبر (ص) ، خلافت ابوبکر را پذیرفتتند و گروه دیگر معتقد شدند که جانشین پیامبر بنابر تعیین آن حضرت ، امام علی (ع) است .در زمان های بعد دسته اول به عامه ( اهل سنت و جماعت) و گروه دوم به خاصه (تشیع) معروف گردیدند.

نکته قابل توجه اینکه اختلاف شیعه و سنی تنها در شخص جانشین پیامبر (ص) نیست؛ بلکه در دیدگاه هر یک، «امام» معنی و مفهوم و جایگاه ویژه ای دارد که این دو مذهب را از یکدیگر متمایز می کند.

برای روشن شدن موضوع، معنای امام و امامت را بررسی می کنیم تا تفاوت دیدگاه ها آشکار گردد.

«امامت» در لغت به معنی پیشوایی و رهبری است و «امام» کسی است که سرپرستی یک گروه را در مسیری مشخص به عهده می گیرد. و در اصطلاح علم دین، امامت به گونه های مختلف تفسیر شده  است.

به نظر اهل سنت، امامت حاکمیتی دنیوی (و نه منصبی الهی) است که از رهگذر آن جامعه مسلمین سرپرستی و اداره می گردد و از آنجا که هر جمعیتی نیاز به پیشوا و بزرگی دارند جامعه مسلمین نیز، پس از پیامبر (ص) باید برای خود رهبری برگزیند و چون برای این گزینش راه و رسم ویژه ای در دین ترسیم نشده است، انتخاب جانشین پیامبر (ص) می تواند از راههای مختلف همچون رجوع به آراء اکثریت مردم یا بزرگان آنها وصیت خلیفه پیشین و یا حتی کودتا و غلبه نظامی باشد.

ولی شیعه که امامت را ادامه نبوت و امام را حجت خدا در میان خلق و واسطه فیض او به مخلوقات می داند معتقد است که امام تنها به تعیین الهی است که از زبان پیامبر (ص) پیام آور وحی، معرفی می گردد. این ایده به خاطر جایگاه رفیع و بلند امامت در تفکر شیعی است که امام را نه تنها سرپرست و مدیر جامعه مسلمین که بیان کننده احکام الهی و مفسر قرآن کریم و راهبر راه سعادت می داند. بیان دیگر در فرهنگ شیعه ، امام، مرجع امور مردم در دو بخش دین و دنیاست نه آنگونه که اهل سنت معتقدند که تنها وظیفه خلیفه، حکومت داری و اداره دنیای مردم باشد.