غیبت حضرت ولی عصر علیه السلام به دو بخش مشخص تقسیم می شود که در بخش اول توسط سفیران چهارگانه اش مردم می توانستند با آن حضرت تماس بگیرند . ولی در بخش دوم سفیر و نائب خاصی برای آن حضرت نیست . بخش اول غیبت صغری و بخش دوم غیبت کبری نامیده می شود .
غیبت صغری که از لحظه ولادت حضرت بقیة الله علیه السلام آغاز می شود و تا روز وفات چهارمین سفیر حضرت ولی عصر علیه السلام ادامه می یابد دقیقاً 74 سال می باشد .
روی این بیان طول غیبت صغری 74 سال تمام می باشد . و مدت سفارت سفیران چهارگانه 69 سال و شش ماه و پانزده روز است .
خداوند حکیم از روی حکمت بالغه اش چنین مقدر فرمود ؛ که پیش از غیبت کبری مدتی به عنوان غیبت صغری وجود مقدس امام علیه السلام از دیده ها پنهان باشد ولی ارتباط غیر مستقیم برقرار باشد ، توقیعات شریف ( نوشته ها و فرمانهای امام زمان علیه السلام ) به دست چهار نائب خاص آن حضرت به دست مردم برسد تا هیچگونه شک و تردیدی برای احدی باقی نباشد و شیعیان خود را برای غیبت کبری آماده کنند و با غیبت امام انس بگیرند ، با وظایف خود در دوران غیبت آشنا شوند و از روی دلایلی قطعی به وجود غیبت امام خود ایمان راسخ پیدا کنند .
این نکته ناگفته نماند که بعد از امام هشتم علیه السلام ، دیگر امامان معصوم علیه السلام ، برای همگان ظاهر نمی شدند ، بلکه فقط برای خواص شیعه ، آنهم در موارد خاص ظاهر می شدند ، حتی پاسخ سؤالات و رفع نیازمندیهای آنا را غالباً از پشت پرده انجام می دادند ، تا شیعیان را برای غیبت حضرت ولی عصر علیه السلام ، آموزش دهند و آماده کنند .
در پرتو همین تجربه و تمرین بود که غیبت امام برای شیعیان گران ( سنگین و دشوار ) نبود در صورتیکه برای دیگران سخت و دشوار بود ، زیرا آنها از چنین دوران تمرین بی بهره بودند .
پیامبر اکرم صل الله علیه و آله و سلم می فرماید : « ثمّ یغیب عنهم إمامهم ما شاء الله و یکون له غیبتان ، إحداهما أطول من الاخری . ألحذر ألحذر إذا فقد الخامس من ولد السّابع من ولدی … ؛ سپس امامامشان غائب می شود و تا مدتی که خدا بخواهد از دیدگانشان پنهان می شود . و برای او دو غیبت خواهد بود که یکی از آنها طولانی تر از دیگری است . هنگامی که پنجمی ازنسل هفتمین فرزندم از دیده ها ناپدید شد ، هشیار باشید ، آگاه باشید » .1
هنگامی که جابر بن عبدالله انصاری پرسید : یا رسول الله ، آیا برای قائم از نسل تو ، غیبتی هست ؟
فرمود : « إی و ربی : و لیمحص الذین آمنوا و یمحق الکافرین ؛ آری ، سوگند به پروردگارم : تا خداوند مؤمنان را بیازماید و کافران را نابود سازد » .
یک بار دیگر خطاب به یکی از یارانش فرمود : « کیف أنت إذا استیأست أمّتی من المهدیّ فیأتها مثل قرن الشّمس ، لیستبشر به اهل السّماء و الأرض ؛ چگونه می شود حال شما هنگامی که امت من از مهدی مأیوس شوند ؟ آنگاه مهدی چون شاخ خورشید ظهور کند و اهل زمین و آسمان به یکدیگر بشارت دهند » .2
پی نوشتها:
1 . کشف الغمه ، ج 3 ، ص 454.
2 . بحارالانوار جلد 53 صفحه 65.