سیمای آفتاب

از نشانه های نزدیک شدن قيامت در عصر ظهور

در دو سوره قرآن مجيد، از يأجوج و مأجوج سخن به ميان آمده است؛ يكي در آيات 92 تا 98 سوره كهف و ديگر در آيه 96 سوره انبياء. آيات قرآن به روشني گواهي مي‏دهد كه اين دو نام، متعلق به دو قبيلة وحشي خونخوار بوده است كه مزاحمت شديدي براي ساكنان اطراف مركز سكونت خود داشتند. در تورات، در كتاب حزقيل (فصل 38 و 39) و در كتاب رؤياي يوحنا (فصل20) از آن‌ها به گوگ و مأگوگ ياد شده است كه معرّب آن يأجوج و مأجوج است. به گفتة صاحب الميزان، از مجموع گفته‏هاي تورات استفاده مي‏شود كه مأجوج يا يأجوج و مأجوج، گروه يا گروه‏هاي بزرگي بودند كه در دوردست‏ترين نقطة شمال آسيا زندگي مي‏كردند. آنان مردمي جنگجو و غارتگر بودند.[1220]

دليل‌هاي فراواني از تاريخ در دست است كه در منطقة شمال شرقي زمين، در نواحي مغولستان در زمان‏هاي گذشته، گويي چشمة جوشاني از انسان وجود داشته است. مردم اين منطقه به سرعت زاد و ولد مي‏كردند و پس از كثرت و فزوني به سمت شرق، يا جنوب سرازير مي‏شدند و همچون سيل رواني اين سرزمين‏ها را زير پوشش خود قرار مي‏دادند، و به تدريج در آن‌جا ساكن مي‏گشتند.

به نظر مي‏رسد يأجوج و مأجوج از همين قبايل وحشي بوده‏اند كه مردم قفقاز، هنگام سفر كورش به آن منطقه، تقاضا كردند از آنان جلوگيري كند. او نيز به كشيدن سدّ معروف ذوالقرنين اقدام كرد.[1221]

امّا ارتباط اين‌ها با مهدويت از رواياتي به دست مي‏آيد كه آن‌ها را يكي از اشراط الساعة دانسته است.[1222] البته برخي دربارة حقيقت وجودي آن‌ها، خواسته‏اند با استفاده از روايات، در انسان بودن آن‌ها ترديد كنند![1223]

در رواياتي چند پراكنده شدن يأجوج و مأجوج بر روي زمين، در كنار خروج دجّال و نزول حضرت عيسي7 ذكر شده است؛[1224] بنابراين مي‏توان اين احتمال را مطرح كرد كه اين رخداد در عصر ظهور حضرت مهدي4 يا در آستانة قيامت، رخ خواهد داد.[1225]

ممكن است گفته شود: مقصود از يأجوج و مأجوج، افراد شرور با ويژگي خاص نيست؛ بلكه مي‏تواند اين حقيقت در هر گروهي باشد كه در آخِرُالزّمان مقابل حق مي‏ايستند و اقدام به شرارت مي‏كنند.

نيز ن.ك: اشراط الساعة، آستانة قيامت.

[1220] . علامه طباطبايي، الميزان، ج13، ص411.

[1221] . ناصر مكارم شيرازي و ديگران، تفسير نمونه، ج12، ص551 ـ 552.

[1222] . شيخ صدوق، الخصال، ج2، ص431، 446، 449؛ همچنين ر.ك: سيوطي، الدرالمنثور، ج3، ص59، ج4، ص25.

[1223] . ر.ك: محمد باقر مجلسي، بحارالانوار، ج12، ص187.

[1224] . پيامبر اكرم 9: «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّي تَكُونَ عَشْرُ آيَاتٍ الدَّجَّالُ وَ الدُّخَانُ وَ طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَا وَ دَابَّةُ الْأَرْضِ وَ يَأْجُوجُ وَ مَأْجُوجُ وَ ثَلَاثَةُ خُسُوفٍ خَسْفٌ بِالْمَشْرِقِ وَ خَسْفٌ بِالْمَغْرِبِ وَ خَسْفٌ بِجَزِيرَةِ الْعَرَبِ وَ نَارٌ تَخْرُجُ مِنْ قَعْرِ عَدَنٍ تَسُوقُ النَّاسَ إِلَي الْمَحْشَر»، محمد باقر مجلسي، بحار الانوار، ج6، ص303؛ حسن بن ابي الحسن ديلمي، ارشاد القلوب، ج1، ص66.

[1225] . ر.ك: شيخ صدوق، كمال‏الدين و تمام النعمة، ج2، ص399.

از مدعيان مهدويت

وي محمّد بن عبدالله، معروف‌ به‌ نفس‌ زكيه، است. مادرش هند، دختر ابوعبيدة ‌بن‌ عبدالله[1110] بود. برخي‌ از خاندان‌ او و فرقه‌ جاروديه‌، وي‌ را مهدي‌ موعود[1111] دانسته‌اند. او‌ در سال‌ 145 ق[1112] ادعاي‌ مهدويّت كرد و به‌ وسيلة‌ منصور دوانيقي‌ كشته‌ شد. جالب‌ اين‌كه‌ پدر او نيز با پسرش‌ به‌ عنوان‌ مهدي‌ بيعت‌ كرده‌ است.[1113]

نفس‌ زكيه، ‌نخستين‌ كسي‌ از علويان‌ است‌ كه‌ در روزگار عباسيان، قيام‌ كرد و معاصر امام‌ صادق7 بود .[1114] وي‌ از بيعت‌ با منصور خودداري‌ كرد. محمّد، ميان‌ خاندان‌ خويش،‌ از همه‌ برتر و در‌ علم‌ و دانش‌ كتاب‌ خدا، از همگان‌ داناتر بود. شجاعت، بخشش، صلابت‌ و ساير مزاياي‌ او از همگان‌ بيشتر بود؛ از اين‌ رو پيروانش شك‌ نداشتند‌ كه او همان‌ مهدي‌ موعود است.

نيز ن.ك: مدعيان مهدويت.

[1110] . ابوالفرج‌ اصفهاني، مقاتل‌ الطالبيين، ص221.

[1111] . همان، ص222.

[1112] . ابوحنيفه‌ احمد بن داود، اخبار الطوال، ص385.

[1113] . سيد محمد کاظم قزويني، امام‌ مهدي‌7 از ولادت‌ تا ظهور، ص570.

[1114] . حسن‌ ابراهيم‌ حسن، تاريخ‌ سياسي‌ اسلام، ج2، ص126.

شيعيان معتقد به مهدويت امام باقر(ع)

«باقريه»، به گروهي از شيعيان گفته مي‏شود كه به رجعت امام محمد باقر7 معتقد بودند. آنان، رشته امامت را از حضرت علي‌ بن ابي‏طالب7 به نوادة او امام باقر7 كشانده و او را مهدي منتظر مي‏دانستند. به نظر آنان، جابر بن عبدالله انصاري روايت كرده كه رسول‏خدا6 به او فرموده است:

همانا تو مردي از اهل بيت مرا ـ که نام او محمد بن علي و کنيه اش اباجعفر است ـ خواهي ديد و چون او را ديدي سلام مرا به وي برسان.[270]

جابر، آخرين كس از اصحاب پيغمبر6 بود كه در سن پيري و نابينايي درگذشت. وي به دنبال امام محمدباقر7 كه در آن وقت، كودك بود در كوچه‏هاي مدينه مي‏گشت و مي‏گفت: «يا باقر! متي القاك؟؛ ‌اي باقر! كي تو را خواهم ديد؟»

روزي در يكي از كوچه‏هاي مدينه، به آن حضرت برخورد و او را به سينه خود چسباند و سر و دستش را بوسيد و گفت: «يابُنََّي! جَدُكَ رَسُولُ اللّهِ يَقْرَئُكَ السَّلام؛[271] ‌اي فرزند من! جدّت رسول خدا به تو سلام مي‏رساند.» گويند جابر در همان شب پس از ديدار آن حضرت، درگذشت.

باقريه گويند: از آن‌جا كه جابر، مأمور رساندن سلام از سوي جدش به وي بود، پس آن مهدي منتظر است![272] البته اين استدلالي بسيار سست و بي‌ارزش است. بر خلاف اين پندار، روايات فراواني ـ حتي از خود امام باقر7 ـ اين ادعا را باطل مي­داند.

ابوبصير نقل‌ كرده است كه‌ امام‌ باقر7 فرمود:

بعد از حسين7 نُه‌ امام‌ مي‌آيند. نُهمين آنان،‌ قائم‌ ايشان‌ است.[273]

نيز ن.ك: مدعيان مهدويت.

[270] . «انك سَتُدرِكُ رَجُلاً مِنْ اَهْلِ بَيْتي اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِي يُكَنَّي اَبا جَعْفَرٍ فَاقْرَئهُ مِني السَّلام»، محمد‌ بن يعقوب كليني، الكافي، ج1، ص304.

[271] . ر.ك: محمد باقر مجلسي، بحارالانوار، ج68، ص185.

[272] . محمد جواد مشكور، فرهنگ فرق اسلامي، ص96.

[273] . «يَكُونُ تِسْعَةُ أَئِمَّةٍ بَعْدَ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ تَاسِعُهُمْ قَائِمُهُمْ»، شيخ طوسي، كتاب الغيبة، ص140

محل اقتداي مسيح به حضرت مهدي در عصر ظهور

شهر «البيت ‏المُقَدَّس» يا «بَيت المَقدِس» يا «قُدس» در غرب آسيا و شمال خاورميانه، در فلسطين واقع شده و نخستين قبله مسلمانان است. قداست اين شهر بسيار است. آن را پيامبران بنا کرده‏اند، داود7 و سليمان7 در اين شهر حشمت داشتند.[295]

خداوند” در همين شهر، زکريا7 را به يحيي‏7 بشارت داد. جبال و طير را در بيت‏المقدس براي داوود7 مسخر ساخت.[296] هاجر از کوثا به بيت‏المقدس هجرت کرد. موسي‏7 اين‌جا به نور رب العزة نگريست و همين‌جا با خداوند سخن گفت.[297] مريم عذرا در بيت المقدس وفات يافت عيسي‌ بن مريم در همين‌جا به دنيا آمد و عروج کرد. حضرت محمد9 مدت‏ها رو به بيت‏المقدس نماز مي‏گزارد[298] و أسراي آن حضرت به اين‌جا و معراج آن حضرت، از همين‌جا بود.[299] بالاخره در اينجا حضرت مسيح نازل شده و در نماز به حضرت مهدي‏7 اقتدا خواهد کرد.[300]

امام علي‏7 از «بيت‏المقدس» در آستانة ظهور به عنوان بهترين جاها ياد کرده، فرمود:

بهترين جاها در آن روز، بيت‏المقدس باشد و بر مردم زماني در آيد که هر کدامشان آرزو کنند از ساکنان آن‌جا باشند.[301]

نيز ن.ك: نزول عيسي7.

[295] . ر.ك: محمد‌ بن يعقوب كليني، الكافى، ج8، ص144، ح114؛ شيخ طوسي، التهذيب، ج6، ص22، ح107.

[296] . ر.ك: محمد باقر مجلسي، بحارالانوار، ج14، ص72.

[297] . ر.ك: ميرزا حسين طبرسي نوري، مستدرك الوسائل، ح10، ص324.

[298] . محمد‌ بن يعقوب كليني، الكافى، ج3، ص286.

[299] . اسراء (17) آيه 1.

[300] . ر.ك:صافي گلپايگاني، منتخب الاثر، فصل84، ح13؛ ابن بطريق، العمدة، ص430، ح901.

[301] . «…خَيرُ المَسَاکِنِ يَومَئِذٍ بَيْتُ المَقْدِسِ، وَلَيَأتِيَنَّ عَلَي النَّاسِ زَمَانٌ يَتَمَنّي اَحَدُهُم اَنَّهُ مِنْ سُکّانِه»، شيخ صدوق، كمال‏الدين و تمام النعمة، ج2، باب47، ح1.

خانه‌اي ‌كه از هنگام ولادت حضرت مهدي چراغي در آن روشن شده

«بيت» در لغت به معناي خانه و «حمد» به معناي ستايش و ثنا است. اين واژه در بعضي از روايات، به كار رفته و به عنوان جايگاهي مربوط به حضرت مهدي4 معرفي شده است. مفضل گويد: شنيدم امام صادق7 فرمود:

همانا براي صاحب اين امر، خانه‏اي است كه بدان بيت الحمد مي‌گويند. در آن، چراغي هست كه از هنگام ولادت روشني مي‏بخشد و تا روزي كه با شمشير قيام مي‌كند، خاموش نخواهد شد.[293]

جايگاه اين خانه و چگونگي روشنايي آن، به روشني بيان نشده است؛ ولي احتمال مي‏رود مقصود، معنايي كنايي باشد يعني با ولادت آخرين حجّت الهي، چراغ هدايت بشر با فروغي هر چه بيشتر، به پرتو افشاني پرداخته و زمين را از نور وجود خود آكنده ساخته است.

اين روايت با همين مضمون از امام باقر7 نيز نقل شده است.[294]

[293] . «اِنَّ لِصَاحِبِ هَذا الاَمْرِ بَيتاً يقَالُ لَهُ بَيتُ الحَمْدِ فِيهِ سِراجٌ يزهَرُ مُنذُ وُلِدَ اِلَي يوْمَ يقُومُ بِالسَّيفِ لايطْفَأ»، نعماني، الغيبة، ص239، ح31.

[294] . شيخ طوسي، كتاب الغيبة، ص467، ح483.