انسان کامل
مىگویند: والعصر ان الانسان لفى خسر . عصر، انسان کامل است، امام زمان علیه السلام است; یعنى عصارهى همهى موجودات . قسم به عصارهى همهى موجودات; یعنى قسم به انسان کامل .
عصر، هم محتمل است که در این زمان حضرت مهدى علیه السلام باشد یا انسان کامل باشد که مصداق بزرگش رسول اکرم صلى الله علیه و آله وسلم و ائمه هدى علیهم السلام و در عصر ما حضرت مهدى علیه السلام است . قسم به عصارهى موجودات عصر، فشردهى موجودات، آنکه فشردهى همهى عوالم است . یک نسخه است، نسخهى تمام عالم . همهى عالم در این موجود، در این انسان کامل عصاره شده است و خدا به این عصاره قسم مىخورد .
حضرت مهدى علیه السلام، ابعاد مختلفی دارد که آنچه که براى بشر واقع شده است، بعض ابعاد اوست .
پیغمبر مىخواست همهى مردم را على بن ابى طالب علیه السلام کند، ولى نمىشد و اگر بعثت، هیچ ثمرهاى نداشت الا وجود على بن ابىطالب علیه السلام و وجود امام زمان علیه السلام، این هم توفیق بسیار بزرگى بود . اگر خداى تبارک و تعالى، پیغمبر را مبعوث مىکرد براى ساختن یک چنین انسانهاى کامل، سزاوار بود . لکن آن ها مىخواستند که همه، آن طورى بشوند، آن توفیق حاصل نشد .
ماه شعبان، شب نیمهى شعبان دارد که تالى لیلة القدر است . ماه رمضان، مبارک است، براى این که لیلة القدر دارد . و ماه شعبان، مبارک استبراى این که نیمهى شعبان دارد . ماه رمضان مبارک است، براى این که نزول وحى در او شده استیا به عبارت دیگر; معنویت رسول خدا، صلى الله علیه و آله وحى را نازل کرده است . و ماه شعبان معظم استبراى این که ماه ادامهى همان معنویات ماه رمضان است . این ماه مبارک رمضان، جلوهى لیلة القدر است که تمام حقایق و معانى در او جمع است . و ماه شعبان، ماه امامان است که ادامهى همان است . در ماه مبارک رمضان، مقام رسول اکرم صلى الله علیه و آله وسلم به ولایت کلى الهى، بالاصالة تمام برکات را در این جهان بسط داده است و ماه شعبان، که ماه امامان است، به برکت ولایت مطلقه، به تبع رسول الله صلى الله علیه و آله وسلم همان معانى را ادامه مىدهد . . . . . .
همان طورى که رسول اکرم صلى الله علیه و آله وسلم به حسب واقع، حاکم بر جمیع موجودات است، حضرت مهدى علیه السلام نیز، همان طور حاکم بر جمیع موجودات است . آن، خاتم رسل است و این، خاتم ولایت . آن، خاتم ولایت کلى بالاصالة است و این، خاتم ولایت کلى به تبعیت است .
ماه مبارک رمضان که ماهى مبارک است، ممکن استبراى این باشد که ماهى است که ولى اعظم، یعنى رسول خدا صلى الله علیه و آله وسلم واصل شده و بعد از وصول، ملایکه را و قرآن را نازل کرده است . به قدرت او، ملایکه نازل مىشوند . به قدرت ولى اعظم است که قرآن نازل مىشود و ملایک نازل مىشوند . ولى اعظم، به حقیقت قرآن مىرسد در ماه مبارک و شب قدر و پس از رسیدن، متنزل مىکند به وسیلهى ملایکه - که همه تابع او هستند - قرآن شریف را، تا به حدى که براى مردم بگوید . قرآن در حد ما نیست، در حد بشر نیست . قرآن، سرى استبین حق و ولى الله اعظم که رسول خداست، به تبع او نازل مىشود تا مىرسد به این جایى که به صورت حروف و کتاب در مىآید که ما هم از آن استفادهى ناقص مىکنیم . و اگر سر «لیلة القدر» و سر «نزول ملایکه» در شبهاى قدر - که الآن هم براى ولى الله اعظم حضرت صاحب علیه السلام این معنا امتداد دارد - سر این ها را ما بدانیم، همهى مشکلات ما آسان مىشود .
. . ذوات مطهرهى معصومین از رسول خدا صلى الله علیه و آله تا حجت عصر (عجلالله فرجه) که مفاتیح وجود و مخازن کبریا و معادن حکمت و وحى و اصول معارف و عوارف و صاحبان مقام جمع و تفصیلاند .
من خیلى ناراحت مىشوم از این که مثلا امام عصر علیه السلام را مىگویند: سلطان السلاطین، خلیفة الله است .
مقام مقدس ولى الله اعظم و بقیة الله فى ارضه ارواحنا لمقدمه الفداء که واسطهى فیض و عنایات حق تعالى است .
از پیغمبر گرفته تا امام عصر علیهم السلام همه از گناه مىترسیدند . گناه آنها غیر اینى است که من و شما داریم . آن ها یک عظمتى را ادراک مىکردند که توجه به کثرت، از گناهان کبیره است پیش آنها .
مرتضى نائینى